Detaylı Rapor'a dahil · Ayrı PDF rapor
Atıf ve Kaynakça Denetimi
Tez, makale ve ödevlerde metin içi atıfları kaynakçayla eşleştirir, kaynakların künyesini yayın veritabanlarında karşılaştırır. Kaynakçası olan belge için Detaylı Rapor ile birlikte ayrı bir Kaynakça Denetim Raporu hazırlanır; ek ücret yoktur.
Türkçe belgeler · APA ve benzeri yazar-tarih atıfları · Kendi geliştirdiğimiz modül, dış yapay zekâ modeli yok
Atıf ve kaynakça denetimi, bir tez ya da makaledeki metin içi atıfların kaynakçayla uyuşup uyuşmadığını ve kaynakların künye bilgilerinin yayımlanmış kayıtlarla aynı olup olmadığını kontrol etmektir. Tezmakale'de bu denetim, kaynakçası olan Türkçe belgeler için Detaylı Rapor'a dahildir ve ayrı bir PDF rapor olarak verilir. Denetimi, Tezmakale ekibinin geliştirdiği kural tabanlı bir modül yapar; dış bir yapay zekâ modeli kullanılmaz.
Bu sayfada
Atıf ve kaynakça denetimi nedir?
Akademik bir metinde her atıfın kaynakçada bir karşılığı, kaynakçadaki her girdinin de doğru bir künyesi olmalıdır. Atıf ve kaynakça denetimi bu iki tutarlılığı kontrol eder: metinde (Kaya, 2019) diye anılan çalışma kaynakçada Kaya (2019) olarak yer alıyor mu; kaynakçadaki makalenin yazarları, yılı, dergisi, cilt, sayı ve sayfa bilgileri yayımlanmış kayıtla aynı mı?
Bu kontrolleri elle yapmak uzun sürer. Onlarca kaynak ve yüzlerce atıf içeren bir tezde bir yıl farkı, yanlış yazılmış bir soyad ya da kaynakçaya eklenmeyi unutulmuş bir atıf kolayca gözden kaçar. Kaynakça Denetim Raporu bu farkları tek bir listede toplar ve her bulgunun dayanağını gösterir: atıf, kaynakçadaki karşılığı ve farkın türü yan yana durur.
| Bir bakışta | Atıf ve kaynakça denetimi |
|---|---|
| Ne denetlenir | Metin içi atıflar ile kaynakça; kaynakların künyesi ve DOI |
| Rapor | Ayrı Kaynakça Denetim Raporu, PDF ve QR doğrulama |
| Atıf biçimi | APA ve benzeri yazar-tarih biçimleri |
| Belge | Türkçe; Word (.docx), düz metin ya da yapıştırılan metin |
| Ücret | Detaylı Rapor'a dahil (1 rapor $7.99, KDV dahil); ek ücret yok |
| Yöntem | Kendi geliştirdiğimiz modül; dış yapay zekâ modeli yok |
Uydurma ve hatalı kaynaklar neden önemli?
Üretken yapay zekâ araçlarıyla hazırlanan metinlerde kaynak sorunu ayrıca önem kazandı. Walters ve Wilder (2023), ChatGPT'ye 42 konuda kısa literatür taraması yazdırdı ve 84 metindeki 636 kaynağı veritabanlarında aradı: GPT-3.5'in verdiği kaynakların %55'i, GPT-4'ün verdiklerinin %18'i gerçekte var olmayan, uydurma kaynaklardı. Gerçek kaynakların da GPT-3.5'te %43'ünde, GPT-4'te %24'ünde önemli künye hataları vardı.1
Hatalı kaynak yalnız yapay zekâdan gelmez; kaynakça elle hazırlanırken de yıl, sayfa ya da yazar bilgisi yanlış yazılabilir. Teslimden önce yakalanan bir künye hatası küçük bir düzeltmedir; jüri ya da hakem tarafından fark edildiğinde ise metnin özenine dair soru işareti doğurur.
Kaynakça denetimi bir kaynağın uydurma olduğuna karar vermez. Veritabanında bulunamayan kaynağı ayrı listeler ve kontrol edilmesini önerir. Türkçe kitaplar, tezler ve bazı yerel dergiler uluslararası yayın veritabanlarında yer almadığı için bulunamamak tek başına bir hata değildir.
Kaynakça Denetim Raporu neleri kontrol eder?
Denetim iki aşamadan oluşur. Önce metindeki atıflar kaynakçadaki girdilerle eşleştirilir; ardından kaynakçadaki makale, kitap ve bildiriler yayın veritabanlarında aranır ve bulunan kayıt kaynakçayla alan alan karşılaştırılır.
| Kontrol | Raporda nasıl görünür |
|---|---|
| Kaynakçada bulunamayan atıf | Atıf ve geçtiği cümle. Kaynak kaynakçada farklı biçimde yazılmış ya da eksik olabilir. |
| Yıl farkı | Metinde Kaya (2019), kaynakçada aynı yazarın yalnız 2020 tarihli kaynağı. |
| Soyad yazımı | Aynı yılda yazımı çok yakın ad: metinde Akgül, kaynakçada Akgöl. |
| Yazar sırası | Metinde Demir ve Kaya (2021), kaynakçada Kaya ve Demir (2021); ya da ilk yazar atlanmış. |
| Künye farkı | Kaynak veritabanında bulundu; yazar, yıl, başlık, dergi, cilt, sayı ya da sayfa kaynakçadakinden farklı. İki değer yan yana gösterilir. |
| DOI önerisi | Veritabanında DOI'si olan ama kaynakçada DOI'si yazılmamış kaynak. |
| Veritabanında yok | Kaynak uluslararası yayın veritabanlarında bulunamadı. Bu bir kontrol önerisidir, hata kararı değildir. |
DOI önerisinin dayanağı APA kuralıdır: APA 7, DOI'si olan her kaynakta DOI'nin yazılmasını ister.2 İkincil atıflarda (Smith, 1990, akt. Kaya, 2015) APA'ya uygun olarak yalnız aktaran kaynak, yani Kaya (2015), kaynakçada aranır.
Kaynakça Denetim Raporu'nda neler var?
Rapor, yapay zekâ analiz raporundan ayrı bir belgedir ve aynı rapor numarasını taşır. Dört bölümden oluşur:
- Özet. Kontrol önerisi sayısı; metin içi atıfların ve kaynakçadaki kaynakların durumu iki çubukta.
- Kontrol listesi. Atıf ile kaynakça arasındaki farklar, künye farkları ve DOI eklenebilecek kaynaklar.
- Bütün kaynaklar. Kaynakçadaki her kaynak sırasıyla ve durumuyla: Doğrulandı, Künye farkı, Veritabanında yok, Kapsam dışı, Künyesi okunamadı ya da Denetlenemedi. Bulunan kaydın DOI bağlantısı yanında yer alır.
- Kapsam ve yöntem. Denetimin nasıl yapıldığı ve sınırları.
Raporun ilk ve son sayfasındaki QR kod, tezmakale.com/dogrula/ adresinde raporun tarihini ve kaynakça denetiminin sayılarını doğrular. Bu sayfada belge metni ve kaynaklar gösterilmez; rapordaki sayılar doğrulama sayfasındakilerle aynı değilse PDF değiştirilmiş olabilir.
Kaynakça denetimi nasıl alınır?
Kaynakça denetimi ayrı satılmaz; kaynakçası olan bir belge için Detaylı Rapor alındığında kendiliğinden yapılır.
- Belgeyi yükleyin. Word (.docx) ya da düz metin dosyasını Detaylı Rapor sayfasına yükleyin ya da metni yapıştırın. Kaynakça belgenin sonunda "Kaynakça", "Kaynaklar" ya da "References" başlığıyla yer almalıdır.
- Detaylı Rapor'u alın. Ön analiz belgede kaynakça bulunduğunu gösterir. Rapor, rapor hakkıyla (tek seferlik rapor ya da paket), abonelik hakkıyla ya da Akademik Erişim hakkıyla açılır.
- İki raporu açın. Yapay zekâ analiz raporu hemen açılır. Kaynakça Denetim Raporu kaynak sayısına göre birkaç saniye ile birkaç dakika içinde hazırlanır. İki rapor da PDF olarak indirilir ve Raporlarım'da yer alır; tek seferlik ödemede teslim e-postasında da bağlantıları gelir.
| Seçenek | Kapsam ve fiyat | Kaynakça denetimi |
|---|---|---|
| 1 Rapor | 50.000 kelimeye kadar bir belge, tek seferlik $7.99 (KDV dahil) | Dahil |
| 3 Rapor | 3 rapor, haklar 12 ay geçerli, tek seferlik $17.99 (KDV dahil) | Dahil |
| 5 Rapor ve 1 aylık üyelik | 5 rapor, haklar 12 ay geçerli, tek seferlik $26.99 (KDV dahil) | Dahil |
| 10 Rapor ve 1 aylık üyelik | 10 rapor, haklar 12 ay geçerli, tek seferlik $44.99 (KDV dahil) | Dahil |
| Abonelik | PRO: haftada 2, ayda 4 Detaylı Rapor, aylık $19.99 (KDV dahil). PRO+: haftada 7, ayda 20 Detaylı Rapor, aylık $49.99 (KDV dahil). | Dahil |
| Akademik Erişim | Doğrulanmış akademisyenlere ayda 150.000 kelimeye kadar ücretsiz | Dahil |
Kelime sayısı kaynakça, dipnot ve içindekiler çıkarıldıktan sonra kalan metne göre hesaplanır; kaynakçanın uzunluğu kullanılan rapor sayısını artırmaz.
Dış yapay zekâ modeli kullanmayan kendi modülümüz
Kaynakça denetimini, Tezmakale'yi geliştiren Balıkesir Üniversitesi Teknokent merkezli KOLAXA ekibi geliştirdi. Atıfları metinden çıkaran, kaynakçayı girdilere ayıran, atıfları girdilerle eşleştiren ve künyeleri karşılaştıran kodun tamamı bize aittir. Denetimde yapay zekâ modeli, dil modeli ya da dış bir yapay zekâ hizmeti kullanılmaz.
Bu yaklaşımın iki sonucu var. Birincisi, bulgular bir modelin tahminine değil, belgenin kendisine ve yayın veritabanlarındaki kayıtlara dayanır; her bulgunun gerekçesi raporda görünür. İkincisi, denetim sırasında belge metni ve kişisel bilgiler sunucularımızdan çıkmaz; kaynakların künyesi herkese açık uluslararası yayın veritabanlarında aranır.
Kurallar Türkçe atıf alışkanlıklarına göre yazıldı: "vd.", "ve ark.", "ve diğerleri" ve "akt." kısaltmaları, ek almış yazar adları ("Kaya'nın (2019) çalışması"), kurum kısaltmaları (TÜİK, MEB, YÖK) ve Türkçe ile İngilizce kaynakların bir arada olduğu kaynakçalar.
Detaylı Rapor'un yapay zekâ analizini yapan Türkçe AI dedektörümüz KLX 2.0 da aynı ilkeyle çalışır: Türkçe analizde dış bir yapay zekâ modeli ya da servisi kullanılmaz. Böylece tek bir belge yüklemesiyle iki ayrı soru yanıtlanır: metin, aynı uzunluktaki insan yazımı akademik metinlere göre yapay zekâ yazımına ne kadar benziyor ve kaynakları doğru gösterilmiş mi?
Öğrenciler, danışmanlar ve editörler için
Öğrenciler
Tezi ya da makaleyi teslim etmeden önce atıflarla kaynakçanın uyuşup uyuşmadığını, yıl farklarını, yanlış yazılmış adları ve eksik DOI'leri tek listede görmek için. Kaynakçayı APA 7 düzenine getirmek için ücretsiz Kaynakça Oluşturucu da kullanılabilir.
Danışmanlar ve hocalar
Öğrencinin tezini okurken kaynakça kontrolüne rapordaki kontrol listesinden başlamak için. Üniversitelerde görev yapan akademisyenler Akademik Erişim ile ayda 150.000 kelimeye kadar Detaylı Rapor alır; kaynakça denetimi de buna dahildir.
Editörler ve hakemler
Makale ön kontrolünde atıf-kaynakça tutarlılığını ve künyeleri hızlıca görmek için. Rapor bir karar vermez; hangi kaynağın kontrol edilmesi gerektiğini gösterir.
Kapsam ve sınırlar
- Atıf biçimi. APA ve benzeri yazar-tarih biçimleri denetlenir. Dipnotlu (İSNAD, Chicago) ve numaralı (IEEE, Vancouver) atıf biçimleri bu sürümde denetlenmez.
- Dil. Kaynakça denetimi Türkçe belgelerin Detaylı Raporu'nda yapılır; kaynakçadaki İngilizce kaynaklar da denetlenir.
- Aranmayan kaynaklar. Tez, mevzuat ve web sayfaları yayın veritabanlarında aranmaz; raporda kapsam dışı olarak görünür.
- Metinde anılmayan kaynaklar. Kaynakçada olup metinde anılmayan kaynaklar bu sürümde listelenmez.
- Biçim kuralları. Rapor kaynakçanın APA ya da MLA biçim kurallarına uygunluğunu değil, atıflarla kaynakçanın tutarlılığını ve kaynakların künyesini denetler.
- Karar. Bulgular kesin hüküm değildir; kaynakların kendisiyle karşılaştırılarak değerlendirilmelidir. Bir kaynağın veritabanında bulunamaması ya da bir atıfın otomatik eşleştirilememesi akademik etik ihlalinin kanıtı olarak kullanılamaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça denetimi ücretli mi?
Kaynakça denetimi Detaylı Rapor'a dahildir; ayrıca ücret alınmaz. Tek seferlik Detaylı Rapor KDV dahil $7.99 (1 rapor, 50.000 kelimeye kadar); 3, 5 ve 10 raporluk paketler de var. Abonelikte her hafta ve her ay belirli sayıda Detaylı Rapor alınır; akademisyenler Akademik Erişim ile ayda 150.000 kelimeye kadar ücretsiz rapor alır.
Kaynakça Denetim Raporu nasıl alınır?
Kaynakçası olan Türkçe bir belge için Detaylı Rapor alındığında kendiliğinden hazırlanır. Belgeyi Detaylı Rapor sayfasına yükleyin; ön analiz kaynakçayı gösterir. Rapor açıldığında Kaynakça Denetim Raporu ayrı bir belge olarak hazırlanır ve PDF olarak indirilir.
Hangi atıf biçimleri destekleniyor?
APA ve benzeri yazar-tarih biçimleri: parantez içi (Kaya, 2019), anlatı içi Kaya (2019), birden çok yazar (Kaya ve Demir, 2020; Kaya vd., 2021) ve ikincil atıf (akt.). Dipnotlu (İSNAD, Chicago) ve numaralı (IEEE, Vancouver) biçimler bu sürümde denetlenmez.
Denetimde yapay zekâ kullanılıyor mu?
Hayır. Kaynakça denetimini kendi geliştirdiğimiz kural tabanlı modül yapar; yapay zekâ modeli, dil modeli ya da dış bir yapay zekâ hizmeti kullanılmaz. Detaylı Rapor'un yapay zekâ benzerlik analizini ise Türkçe metinlerden öğrenen kendi modelimiz KLX 2.0 Pro yapar.
Belge metni dışarı gönderiliyor mu?
Hayır. Denetim sırasında belge metni ve kişisel bilgiler sunucularımızdan çıkmaz. Belge metni raporu gösterebilmek için 30 gün saklanır ve sonra silinir; rapor Raporlarım'dan istenen an silinebilir. Metin silindiğinde kaynakça denetiminin ayrıntıları da silinir, doğrulama için yalnız sayılar kalır.
Veritabanında bulunamayan kaynak sahte mi demektir?
Hayır. Türkçe kitaplar, tezler ve bazı yerel dergiler uluslararası yayın veritabanlarında yer almaz. Rapor bu kaynakları ayrı listeler ve kaynağın kendisiyle karşılaştırılmasını önerir.
Rapor ne kadar sürede hazırlanır?
Yapay zekâ analiz raporu hemen açılır. Kaynakça Denetim Raporu kaynak sayısına göre birkaç saniye ile birkaç dakika içinde hazırlanır. Hazırlık rapor sayfası açıkken ilerler; sayfa kapanırsa bir sonraki açılışta kaldığı yerden sürer.
Kaynakça kelime sayısına ve fiyata dahil mi?
Hayır. Kelime sayısı kaynakça, dipnot ve içindekiler çıkarıldıktan sonra kalan metne göre hesaplanır; kaynakçanın uzunluğu fiyatı artırmaz.
QR kod ne işe yarar?
Raporun ilk ve son sayfasındaki QR kod tezmakale.com/dogrula/ sayfasını açar. Bu sayfada raporun tarihi ve kaynakça denetiminin sayıları doğrulanır; belge metni ve kaynaklar gösterilmez.
Yapay zekâ analizi ile kaynakça denetimi aynı raporda mı?
Hayır, iki ayrı rapordur ve aynı rapor numarasını taşır. Yapay zekâ benzerlik skoru, bölüm haritası ve işaretli metin Detaylı Rapor'dadır; atıf ve kaynakça bulguları Kaynakça Denetim Raporu'ndadır. Yalnız skoru görmek için ücretsiz Türkçe AI dedektör kullanılabilir.
İlgili araçlar ve rehberler
Kaynaklar
- Walters, W. H. ve Wilder, E. I. (2023). Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT. Scientific Reports, 13, 14045. doi.org/10.1038/s41598-023-41032-5
- American Psychological Association. Reference guide for journal articles, books, and edited book chapters (APA Style, 7. baskı). apastyle.apa.org
Bu yazının hazırlanmasında yapay zekâ desteği alınmıştır.
Kaynakçalı belgeyi yükleyin; atıflar ve künyeler ayrı bir raporda denetlensin.