İçeriğe geç

Yeni Ücretsiz Detaylı Rapor: öğrencilere her ay 50.000, akademisyenlere 150.000 kelimeye kadar. Türkçe AI Dedektör KLX 2.0 Pro yayında.

YÖK Yapay Zeka Beyan Formu: Nasıl Yazılır?

Tez ve akademik çalışmalarda AI kullanım beyanı yazma rehberi. Adım adım talimatlar ve örnek şablonlar.

Yazar: Bora Başkan Yayın: Son gözden geçirme: 3 dk okuma

Teslim Öncesi AI Kontrolü
Bu sayfada
  1. Neden Gerekli?
  2. Beyanda Ne Olmalı?
  3. Adım Adım Yazım
  4. Örnek Beyan Metinleri
  5. Dikkat Edilecekler
  6. Beyan Öncesi AI Kontrolü

Yapay zeka kullanım beyanı, tez veya akademik çalışmanızda AI araçlarını (ChatGPT, Gemini, Claude, Copilot vb.) hangi amaçla ve ne kapsamda kullandığınızı resmi olarak bildirdiğiniz belgedir. YÖK'ün Mayıs 2024 etik rehberine göre yapay zeka kullanıldıysa bu, eserde belirtilmelidir. Beyanda kullanılan aracın adı, kullanım amacı, kapsamı ve insan katkısı belirtilmelidir. Beyan formunu üniversitenizin Enstitü Müdürlüğü'nden edinebilirsiniz. Teslim öncesi ücretsiz AI dedektör ile metninizi tarayarak beyan kararınızı destekleyebilirsiniz.

Kendi beyanınızı seçimlerle hazırlayın Kullandığınız aracı, sürümü, amacı, bölümü ve ölçüyü seçin; Türkçe ve İngilizce beyan Word olarak iner. Ücretsiz, kayıt gerekmez.
Beyan oluşturucu

Neden Yapay Zeka Kullanım Beyanı Gerekli?

YÖK'ün temel ilkesi "yasaklama değil, şeffaflık"tır. Beyanın nedenleri:

  • Akademik dürüstlük: Araştırmacının özgün katkısı ile AI desteği arasındaki sınırın netleştirilmesi
  • Etik sorumluluk: AI çıktılarındaki olası hatalar, halüsinasyonlar ve taraflılıkların sorumluluğunun tanımlanması
  • Kurumsal uyum: Üniversitelerin ve YÖK'ün AI kullanımını denetleyebilmesi
  • Yaptırım riski: Beyan yapılmadan AI kullanımı tespit edildiğinde tez reddi ve disiplin soruşturması gibi süreçler başlatılabilir

Detaylı bilgi için YÖK Yapay Zeka Kullanım Kuralları 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Beyan Formunda Hangi Bilgiler Yer Almalı?

Eksiksiz bir yapay zeka kullanım beyanında bulunması gereken dört temel bilgi:

  1. Kullanılan araçlar: AI aracının adı, versiyonu ve erişim tarihi.
    Örnek: "ChatGPT (GPT-4o, OpenAI, Nisan 2026)"
  2. Kullanım amacı: AI aracının ne için kullanıldığı.
    Örnek: "İngilizce özet (abstract) çevirisi kontrolü", "Dil bilgisi düzeltmesi", "Literatür taramasında kaynak önerisi"
  3. Kullanım kapsamı: Hangi bölümlerde, ne ölçüde AI desteği alındığı.
    Örnek: "Yalnızca Bölüm 5 - İngilizce Özet bölümünde çeviri kontrolü amacıyla"
  4. İnsan müdahalesi: AI çıktısı üzerinde yapılan değişiklikler ve doğrulama.
    Örnek: "AI önerilerinin %80'i düzenlenmiş, tüm kaynaklar bağımsız olarak doğrulanmıştır"

Adım Adım Beyan Yazma Rehberi

  1. Enstitü formunu edinin: Üniversitenizin Enstitü Müdürlüğü web sitesinden güncel AI kullanım beyanı formunu indirin. Form henüz ayrı olarak sunulmamışsa, mevcut etik beyanname formunu kullanın
  2. AI kullanım kaydınızı çıkarın: Tez sürecinde hangi AI araçlarını, ne zaman, hangi bölümler için kullandığınızı listeleyin
  3. Kullanım kategorisini belirleyin: Her kullanımı sınıflandırın: dilbilgisi kontrolü, çeviri, kaynak önerisi, veri görselleştirme, metin düzenleme vb.
  4. İnsan katkısını belirtin: AI çıktısını ne kadar değiştirdiğinizi, hangi kontrolleri yaptığınızı açıklayın
  5. Net ve kısa yazın: Beyan metninde gereksiz detaydan kaçının, ancak eksik bırakmayın
  6. Danışmanınıza gösterin: Beyan metnini danışmanınızla paylaşarak onay alın
  7. Formu tez dosyasına ekleyin: Beyan formunu tez teslim belgelerine dahil edin

Örnek Beyan Metinleri

Örnek 1: Yalnızca Dilbilgisi Kontrolü

"Bu tez çalışmasında ChatGPT (GPT-4o, OpenAI, Mart 2026 versiyonu) yalnızca dilbilgisi ve yazım kontrolü amacıyla kullanılmıştır. AI aracı metin üretimi, veri analizi veya argüman geliştirme amacıyla kullanılmamıştır. AI önerileri yazar tarafından değerlendirilmiş ve uygun bulunanlar düzenlenmiştir."

Örnek 2: Çeviri ve Kaynak Desteği

"Bu çalışmada DeepL (Pro versiyonu, Şubat 2026) İngilizce özet çevirisi kontrolü için; Google Gemini (Gemini 2.0, Nisan 2026) ise literatür taramasında kaynak önerisi amacıyla kullanılmıştır. AI tarafından önerilen tüm kaynaklar bağımsız olarak doğrulanmış, doğrulanamayan öneriler çalışmadan çıkarılmıştır. Metin üretimi, veri analizi veya sonuç yorumlama amacıyla AI kullanılmamıştır."

Örnek 3: Hiç AI Kullanılmadıysa

"Bu tez çalışmasının hiçbir aşamasında yapay zeka destekli metin üretim, düzenleme, çeviri veya veri analizi aracı kullanılmamıştır. Tezin tüm bölümleri yazar tarafından özgün olarak kaleme alınmıştır."

Not: Yukarıdaki örnekler genel şablonlardır. Üniversitenizin talep ettiği form formatına uyarlayarak kullanınız. Kendi seçimlerinize göre Türkçe ya da İngilizce bir beyan hazırlamak için ücretsiz yapay zekâ kullanım beyanı oluşturucuyu kullanabilirsiniz.

Yapay zekâyı kaynakçada da göstermeniz gerekiyorsa kalıpları ve örnekleri APA 7'de yapay zekâ kaynak gösterme yazımızda bulabilirsiniz.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Dürüst olun: Kullanmadığınız bir aracı beyanda belirtmeyin; kullandığınızı ise gizlemeyin
  • Spesifik olun: "AI kullandım" yerine aracın adını, versiyonunu ve kullanım bölümünü belirtin
  • Kaynakları doğrulayın: AI tarafından önerilen tüm referansları bağımsız olarak kontrol edin. AI hayali kaynak üretebilir. Kaynakçalı belgede Detaylı Rapor ile gelen atıf ve kaynakça denetimi, metindeki atıfları kaynakçayla eşleştirir ve künyeleri yayın veritabanlarında karşılaştırır
  • Güncel formu kullanın: Üniversiteler beyan formlarını sürekli güncellemektedir. Teslim tarihine yakın güncel formu edinin
  • Danışman onayı alın: Beyan metnini danışmanınızla paylaşarak uygunluğunu teyit ettirin

Beyan Öncesi AI Dedektör Kontrolü

Beyan formunu doldurmadan önce metninizi Tezmakale AI Dedektör ile taramanız önerilir:

  • AI kullandıysanız: Tarama sonucu, beyan formundaki "kapsam" bilgisini destekler ve danışmanınıza somut veri sunar
  • AI kullanmadıysanız: Tarama, yanlış pozitif riskini önceden tespit etmenizi sağlar. Türkçe akademik metinlerin doğal yapısı nedeniyle insan yazısı bile AI sinyali verebilir

Tezmakale AI Dedektör tamamen ücretsizdir, kayıt gerektirmez ve taradığınız metin hiçbir şekilde kaydedilmez. Hemen deneyin.

Sık Sorulan Sorular

Yapay zeka kullanım beyanı zorunlu mu?

YÖK'ün Mayıs 2024 etik rehberine göre tez ve akademik çalışmalarda yapay zeka kullanıldıysa bu, eserde belirtilmelidir; rehber, kullanımı eserde bildirmemeyi etik sorunlara yol açabilecek durumların ilki olarak sayar. Bazı üniversiteler tez teslim belgelerine yapay zeka kullanım beyanı formu eklemiştir. Rehbere göre etik ihlaller, türüne ve ağırlığına göre disiplin sorumluluğu doğurabilir.

Beyan formunu nereden bulabilirim?

Beyan formu genellikle üniversitenizin Enstitü Müdürlüğü web sitesinde, tez teslim belgeleri arasında yer alır. Bazı üniversiteler ayrı bir form sunarken, bazıları mevcut etik beyanname formuna AI maddesi eklemiştir. Enstitünüzle iletişime geçerek güncel formu talep edebilirsiniz.

Sadece dilbilgisi kontrolü için AI kullandım, beyan etmeli miyim?

Evet, beyan etmeniz önerilir. LanguageTool veya Grammarly gibi araçlarla dilbilgisi kontrolü yapmak genellikle kabul gören bir kullanımdır. Ancak şeffaflık ilkesi gereği bunu beyan etmek, olası sorunları önler. Beyan metninde kullanım amacının "dilbilgisi kontrolü" olduğunu belirtmeniz yeterlidir.

AI beyanı yazarken nelere dikkat etmeliyim?

Beyanda dört temel bilgi yer almalıdır: (1) Kullanılan AI aracının adı ve versiyonu, (2) Kullanım amacı (dilbilgisi kontrolü, kaynak önerisi vb.), (3) Hangi bölümlerde kullanıldığı, (4) AI çıktısı üzerinde yapılan insan müdahalesi. Net, kısa ve dürüst bir dil kullanılmalıdır.

Teslim öncesi kontrol

Teslimden önce metni ücretsiz kontrol edin.