ChatGPT ile tezinizin dilbilgisini düzeltmek genellikle etik ihlal sayılmaz. YÖK'ün yaklaşımında belirleyici olan, AI'nın metin "üretmesi" ile mevcut metni "düzenlemesi" arasındaki ayrımdır. Kendi yazdığınız metni AI ile dilbilgisi, yazım ve akış açısından düzeltmek düşük riskli ve çoğu üniversitede kabul edilen bir uygulamadır. Ancak AI'ya sıfırdan paragraf yazdırmak yüksek riskli bir kullanımdır. Her iki durumda da kullanımı beyan etmeniz gerekir. Teslim öncesi ücretsiz AI dedektör ile metninizi kontrol edebilirsiniz.
Kısa Cevap: Düzeltme Genellikle Kabul Edilir, Üretim Risklidir
Bu soru, akademik dünyada en sık tartışılan konulardan biridir. YÖK'ün 2024 sonrası etik rehberine dayanan genel kurallar:
- Dilbilgisi ve yazım kontrolü: Kabul edilen kullanım (beyan koşuluyla)
- Çeviri kontrolü: Kabul edilen kullanım (beyan koşuluyla)
- Cümle akışı düzenleme: Kabul edilen ancak dikkatli olunması gereken kullanım
- Paragraf yeniden yazma: Yüksek riskli kullanım
- Sıfırdan metin üretme: Etik ihlal riski yüksek
Belirleyici soru: "Metni ben mi yazdım, yoksa AI mi üretti?"
Kullanım ve Üretim Ayrımı: Temel Kavram
Akademik etik tartışmalarında AI araçları iki kategoride değerlendirilir:
| Kategori | Tanım | Ornek | Risk Seviyesi |
|---|---|---|---|
| AI Destekli Düzenleme | Mevcut insan yazısını iyileştirme | Dilbilgisi kontrolü, yazım düzeltme, cümle akışı iyileştirme | Düşük |
| AI Destekli Üretim | Sıfırdan metin oluşturma | Paragraf yazdırma, bölüm üretme, argüman geliştirme | Yüksek |
Bu ayrım, YÖK'ün etik rehberindeki "tartışma, analiz ve yorumlama gibi üst düzey bilişsel uzmanlık gerektiren alanlarda özgün insan katkısı" ilkesiyle doğrudan bağlantılıdır.
Kabul Edilen Kullanım Alanları
Aşağıdaki kullanımlar genel olarak düşük riskli kabul edilmektedir:
- Dilbilgisi ve yazım kontrolü: ChatGPT, Grammarly, LanguageTool ile imla, noktalama ve dilbilgisi hataları düzeltme
- Çeviri kontrolü: İngilizce özet (abstract), anahtar kelime çevirisi, yabancı kaynak alıntılarının kontrolü
- Referans formatı: Kaynakça'nın APA 7, Chicago veya ISNAD formatına uygunluk kontrolü
- Veri görselleştirme: Grafik ve tablo oluşturmada AI araçları kullanma
- Literatür taramasında yardım: Kaynak önerisi alma (ancak kaynaklar mutlaka doğrulanmalı)
Bu kullanımların tamamında beyan zorunluluğu vardır. Detaylı bilgi icin AI Beyan Formu Şablonu rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Riskli ve Yüksek Riskli Kullanımlar
Aşağıdaki kullanımlar çoğu üniversitede etik ihlal riski taşır:
- Paragraf veya bölüm yazdırma: AI'ya "giriş bölümünü yaz" demek, metin üretimi kapsamındadır
- Argüman geliştirme: Tartışma ve analiz bölümlerini AI ile oluşturmak
- Metnin tamamını yeniden yazdırma: AI'ya tüm metni "düzenle" yerine "yeniden yaz" demek
- Veri üretme: AI ile sahte anket sonucu, istatistik veya deney verisi oluşturmak (akademik sahtekarlık)
Bu tür kullanımlar AI dedektör tarafından da yüksek sinyal üretir. YÖK kurallarına göre, tespit edildiğinde tez reddi, disiplin soruşturması ve diploma iptali gibi yaptırımlar uygulanabilir.
Araç Bazlı Değerlendirme
ChatGPT / Gemini / Claude
Genel amaçlı AI araçları hem düzenleme hem üretim yapabilir. Kullanım amacınız belirleyicidir. Dilbilgisi kontrolü icin "düzelt" komutu ile metin üretimi icin "yaz" komutu arasında etik açıdan temel fark vardır.
Grammarly / LanguageTool
Dilbilgisi odaklı araçlar genellikle en düşük riskli kategoridedir. Ancak Grammarly Premium'un "yeniden yaz" (rewrite) özelliği, basit dilbilgisi kontrolünün ötesine geçerek cümle yapısını değiştirdiği icin dikkatli olunmalıdır.
DeepL / Google Translate
Çeviri araçları, İngilizce özet veya yabancı kaynak çevirisi icin yaygın olarak kabul görmektedir. Ancak çeviri sonucunu kendi üslubunuzla gözden geçirmeniz ve beyan etmeniz önerilir.
QuillBot / Paraphrasing Araçları
Paraphrasing (yeniden ifade etme) araçları gri bölgededir. Mevcut metninizi farklı kelimelerle yeniden ifade ettirmek, metnin özgünlüğünü tartışmalı hale getirebilir. Ayrıca bu araçlar AI dedektör sonuçlarını da etkileyebilir.
Beyan ve Teslim Öncesi Kontrol
Hangi AI aracını hangi amaçla kullanmış olursanız olun, iki temel adım önerilir:
- Beyan formunu doldurun: Kullanımı şeffaf şekilde beyan edin. Beyan formu şablonu rehberimizden yararlanabilirsiniz.
- AI dedektör taraması yapın: TezMakale AI Dedektör ile metninizi tarayarak olası risk sinyallerini önceden görün. Araç tamamen ücretsiz ve gizlidir; taradığınız metin kaydedilmez.