İçeriğe geç

Yeni Ücretsiz Detaylı Rapor: öğrencilere her ay 50.000, akademisyenlere 150.000 kelimeye kadar. Türkçe AI Dedektör KLX 2.0 Pro yayında.

Ücretsiz araç · kayıt gerekmez

Örneklem Büyüklüğü Hesaplama

Anketiniz için kaç kişiye ulaşmanız gerektiğini ya da testinizin beklediğiniz etkiyi saptaması için kaç katılımcı gerektiğini hesaplayın. Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler bize gönderilmez.

Yöntem Anket ve güç analizi Anket hesabı Krejcie ve Morgan'ın tablosunun dayandığı formülle, güç analizi merkezi olmayan t, F ve ki-kare dağılımlarıyla, korelasyonda ise örneklem korelasyonunun kesin dağılımıyla yapılır.

Bir evrendeki oranı belirli bir hata payıyla tahmin etmek için gereken kişi sayısı.

Araştırmanızın kapsadığı toplam kişi sayısı. Bilmiyorsanız ya da çok büyükse boş bırakın.

Güven düzeyi

Tahmininizin gerçek değerden en çok ne kadar sapabileceği. Krejcie ve Morgan'ın tablosu ±%5 hata payıyla hazırlanmıştır.

Ölçtüğünüz özelliğin evrendeki tahmini oranı. Bilmiyorsanız %50 bırakın; en büyük örneklemi bu değer verir.

Anketlerin bir kısmı geri dönmez. Tahmini yanıt oranını yazarsanız kaç kişiye ulaşmanız gerektiği de hesaplanır.

Gereken örneklem

385 kişi

Evren büyüklüğü girilmediği için çok büyük bir evren varsayıldı.

n₀ = z² · p · (1 − p) / e² = 384,15 · yukarı yuvarlandı: 385

Yöntem cümlesi

Örneklem büyüklüğü, %95 güven düzeyi, ±%5 hata payı ve %50 beklenen oranla, evren büyüklüğü bilinmediği için çok büyük evren varsayımıyla 385 kişi olarak hesaplanmıştır.

Hesap bir planlama yardımıdır. Örneklem kararında danışmanınızın ve enstitünüzün kuralları belirleyicidir.

Örneklem büyüklüğü, çalışmanın amacına göre iki yoldan hesaplanır. Anketle bir evrendeki oranı tahmin ediyorsanız evren büyüklüğü, güven düzeyi ve hata payı kullanılır: 1000 kişilik bir evrende yüzde 95 güven düzeyi ve ±5 hata payıyla 278 kişi gerekir. Gruplar arasında bir farkı ya da değişkenler arasında bir ilişkiyi sınıyorsanız güç analizi yapılır; anlamlılık düzeyi, istenen güç ve beklenen etki büyüklüğü belirlenir. Örneğin iki bağımsız grup arasında d = 0,50 büyüklüğündeki bir farkı yüzde 5 anlamlılık düzeyi ve 0,80 güçle saptamak için grup başına 64 kişi gerekir. Yukarıdaki hesaplayıcı iki yolu da tarayıcınızda hesaplar.

Anket için örneklem büyüklüğü nasıl hesaplanır?

Bir fakültede uzaktan eğitimi tercih eden öğrencilerin oranı gibi bir evren oranını anketle tahmin edecekseniz dört değer gerekir:

  • Evren büyüklüğü: araştırmanın kapsadığı toplam kişi sayısı.
  • Güven düzeyi: çoğu çalışmada yüzde 95.
  • Hata payı: tahminin gerçek orandan en çok ne kadar sapabileceği, örneğin ±5 puan.
  • Beklenen oran: bilinmiyorsa yüzde 50 alınır, çünkü en büyük örneklemi bu değer verir.

Önce çok büyük bir evren için gereken sayı bulunur: n₀ = z² · p · (1 − p) / e². Yüzde 95 güven düzeyinde z yaklaşık 1,96'dır. p = 0,50 ve e = 0,05 için n₀ yaklaşık 384 çıkar. Evren küçükse sonlu evren düzeltmesi uygulanır: n = n₀ / (1 + (n₀ − 1) / N). 1000 kişilik evrende sonuç 277,7, yukarı yuvarlanınca 278 kişidir. Örneklem büyüklüğü her zaman yukarı yuvarlanır.

Krejcie ve Morgan'ın 1970 tarihli tablosu da aynı formüle dayanır:

  • yüzde 95 güvene karşılık gelen ki-kare değeri 3,841;
  • beklenen oran .50;
  • doğruluk payı .05.

Tablo değerleri en yakın tam sayıya yuvarlandığı için bazı satırlarda hesaplayıcının sonucundan bir eksiktir. Örneğin 500 kişilik evren için tablo 217, hesaplayıcı 218 verir.

Örneklem büyüklüğü tablosu

Yüzde 95 güven düzeyi, ±5 hata payı ve yüzde 50 beklenen oranla:

EvrenGereken örneklem
5045
10080
200132
300169
500218
1.000278
2.000323
5.000357
10.000370
100.000383
Çok büyük ya da bilinmiyor385

Evren büyüdükçe gereken örneklem azalan hızla artar ve 380'in biraz üstünde sabitlenir. Büyük evrenlerde asıl belirleyici evrenin büyüklüğü değil, istenen güven düzeyi ve hata payıdır. Çok büyük bir evrende yüzde 99 güven düzeyi ve ±5 hata payıyla 664 kişi gerekir. Yüzde 95 güven düzeyi ve ±3 hata payıyla bu sayı 1068'e çıkar.

Anket formülü ne zaman kullanılmaz?

Bu formül bir evren oranını belirli bir doğrulukla tahmin etmek için kurulmuştur. Araştırmanız gruplar arasında bir farkı ya da değişkenler arasında bir ilişkiyi sınıyorsa Lakens'e göre uygun gerekçe önsel güç analizidir. Krejcie ve Morgan tablosunu varsayımlarını belirtmeden ya da grup karşılaştırması için kullanmak sık yapılan bir hatadır.

Örneklemin büyüklüğü temsil gücünün yerine de geçmez. Jhangiani ve arkadaşlarına göre örneklem evreni temsil etmeyecek biçimde seçilmişse sonuçlar yanlı olur. Olasılıklı örnekleme büyük ölçüde bu sorunu çözmek için geliştirilmiştir.

Güç analizi nasıl yapılır?

Güç analizi, sınadığınız etki gerçekten varsa testinizin onu anlamlı bulma olasılığını, yani gücünü önceden planlar. Üç değer girilir:

  • Anlamlılık düzeyi α: çoğunlukla .05.
  • Güç 1 − β: çoğunlukla .80. Lakens'e göre bu değerler yaygın kullanılır ama gerekçelendirilir. .80 gücün sağlam bir gerekçesi yoktur; güç arttıkça çalışma hem daha bilgilendirici hem daha maliyetli olur.
  • Beklenen etki büyüklüğü: hesabın en kritik değeri; aşağıda ayrıca anlatılıyor.

Hesaplayıcı sık kullanılan altı analizi kapsar:

  • bağımsız ve eşleştirilmiş örneklemler t testi;
  • tek yönlü ANOVA;
  • Pearson korelasyonu;
  • ki-kare;
  • doğrusal regresyon.

Hangi testin size uyduğunu bilmiyorsanız İstatistiksel Test Seçimi sayfasındaki soru soru seçiciyle başlayabilirsiniz.

Önsel güç analizi gerçek etki için değil, varsaydığınız etki büyüklüğü için yeterli güç sağlar. Gerçek etki bilinmez. Gerçek etki varsaydığınızdan küçükse çalışmanın gücü de planlanandan düşük kalır.

Aynı örneklemde birden çok temel test yapılacaksa Lakens'e göre her biri için ayrı hesap yapılır ve en büyük örneklemi gerektiren test esas alınır. Anlamlılık düzeyi düzeltiliyorsa güç analizi de düzeltilmiş düzeye göre yapılır. Örneğin dört testte Bonferroni düzeltmesiyle .0125 kullanılır.

Etki büyüklüğü nasıl seçilir?

Etki büyüklüğünün dayanağı bir meta-analiz, benzer bir önceki çalışma ya da kuramsal bir model olabilir. Lakens'e göre en güçlü gerekçe, sizin için kuramsal ya da uygulamada anlamlı olan en küçük etkinin açıkça belirtilmesidir. Araştırmacılar daha küçük bir örneklem çıktığı için beklentide iyimser olmaya eğilimlidir ve bu yanlış negatif olasılığını artırır. Yayın yanlılığı ve rastlantısal değişkenlik yayımlanmış etki büyüklüklerini saptırır. Küçük pilot çalışmalar da sonraki çalışmayı planlamak için anlamlı bir etki büyüklüğü vermez.

Cohen'in 1992 tarihli makalesindeki tablo, etki büyüklüğü ölçüleri için küçük, orta ve büyük değerler verir:

AnalizÖlçüKüçükOrtaBüyük
İki bağımsız grubun ortalama farkıd0,200,500,80
Korelasyonr0,100,300,50
Ki-karew0,100,300,50
Tek yönlü ANOVAf0,100,250,40
Çoklu regresyonf²0,020,150,35

Bu değerler bir başvuru noktasıdır, gerekçe değildir. Lakens'e göre Cohen'in ölçütleri önsel güç analizinde varsayılan değer olarak kullanılmaz; G*Power'da varsayılan seçenek orta etkidir ve sık girilen değer de budur. Bu yüzden hesaplayıcıda etki büyüklüğü seçili gelmez. Tek bir gerekçeli değer bulamıyorsanız birkaç etki büyüklüğü için hesap yapıp tasarımınızın hangi etkileri yeterli güçle saptayabileceğini gösterebilirsiniz.

Yanıt oranı ve kayıp için örneklemi büyütmek

Hesaplanan sayı, analize girecek kişi sayısıdır. Anketlerin bir kısmı geri dönmez, deneylerde de katılımcı kaybedilir. Ebrahim Valojerdi ve arkadaşlarının verdiği düzeltmeye göre beklenen kayıp oranı R ise başlangıç sayısı N / (1 − R) olur.

  • Analizde 100 kişi gerekiyor ve yüzde 20 kayıp bekleniyorsa 100 / 0,80 = 125 kişiyle başlanır.
  • 100'e yüzde 20 eklemek, yani 120 kişiyle başlamak yetmez; 120 kişinin yüzde 20'si kaybedilince 96 kişi kalır.

Hesaplayıcıdaki yanıt oranı alanı bu hesabı yapar.

Sayıyı artırmak kaybın yol açabileceği yanlılığı gidermez. Jhangiani ve arkadaşlarına göre yanıt vermeyenler yanıt verenlerden farklıysa rastgele seçilmiş bir örneklem bile yanlı olur. Bunu azaltmanın en iyi yolu yanıt oranını artırmaktır: kısa bir ön bilgilendirme mesajı ve yanıt vermeyenlere hatırlatma yanıt oranını yükseltir.

Yöntem bölümüne ne yazılır?

APA'nın nicel araştırmalar için raporlama standartlarına göre yöntem bölümünde hedeflenen ve ulaşılan örneklem büyüklüğü ile bu sayının nasıl belirlendiği yazılır. Şunlar yer alır:

  • Evren, örnekleme yolu ve örneklemin nasıl seçildiği
  • Örneklem büyüklüğünün gerekçesi ve çıkarım hedefi: bir oranı ya da ortalamayı tahmin mi, bir etkiyi sınama mı
  • Anket formülü kullanıldıysa evren büyüklüğü, güven düzeyi, hata payı ve beklenen oran
  • Güç analizi yapıldıysa planlanan analiz, anlamlılık düzeyi, güç, etki büyüklüğü ölçüsü, değeri ve dayanağı, kullanılan yazılım
  • Hedeflenen ve ulaşılan örneklem, yanıt oranı ve kayıplar
  • Sınıf ya da okul gibi kümelerle atama yapıldıysa atama birimi, küme sayısı ve sınıf içi korelasyon varsayımı

Örnek cümleler:

Anket

Örneklem büyüklüğü, %95 güven düzeyi, ±%5 hata payı ve %50 beklenen oranla, 1000 kişilik evren için Krejcie ve Morgan'ın (1970) formülüyle 278 kişi olarak hesaplanmıştır. Yanıt oranının %70 olacağı varsayılarak anket 398 kişiye gönderilmiştir.

Güç analizi

Örneklem büyüklüğü, benzer bir çalışmada bildirilen d = 0.45 büyüklüğündeki etkiyi iki yönlü α = .05 düzeyinde .80 güçle saptamak üzere yapılan güç analiziyle grup başına 79, toplam 158 katılımcı olarak belirlenmiştir.

Lakens'e göre güç analizi yeniden üretilebilir biçimde raporlanır: kullanılan değerler ve gerekçeleri yazılır, yazılımın çıktısı eklenebilir.

Sık yapılan hatalar

  • Krejcie ve Morgan tablosunu varsayımlarını belirtmeden ya da grup karşılaştırması için kullanmak. Tablo, bir evren oranını yüzde 95 güven ve ±5 doğrulukla tahmin etmek için hazırlanmıştır.
  • Etki büyüklüğünü gerekçesiz seçmek, özellikle G*Power'daki varsayılan orta etkiyle güç analizi yapmak.
  • Her koşulda 20 ya da 50 kişi gibi sezgisel bir kuralı kaynağını sorgulamadan gerekçe diye sunmak.
  • Önceki bir çalışmanın ya da küçük bir pilot çalışmanın etki büyüklüğünü düzeltmeden kullanmak.
  • Birden çok temel test olduğu hâlde yalnız birine göre güç analizi yapmak ya da düzeltilmiş anlamlılık düzeyini hesaba katmamak.
  • Sınıfları ya da okulları koşullara atayıp örneklemi öğrenciler tek tek atanmış gibi hesaplamak. What Works Clearinghouse'a göre kümeli atama etkili örneklem büyüklüğünü küçültür.
  • Yanıt vermemenin yaratabileceği yanlılığı göz ardı etmek.

Hesaplayıcı nasıl çalışır?

Bütün hesaplar tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler bize gönderilmez ve kaydedilmez.

  • Anket hesabı yukarıdaki formülle yapılır.
  • Güç analizi merkezi olmayan t, F ve ki-kare dağılımlarıyla yapılır.
  • Korelasyonda örneklem korelasyonunun kesin dağılımı kullanılır.

Sonuçları yayından önce bağımsız bir istatistik kütüphanesiyle 706 farklı durumda karşılaştırdık.

Sık Sorulan Sorular

Örneklem büyüklüğü nasıl hesaplanır?

Anketle bir oran tahmin ediliyorsa evren büyüklüğü, güven düzeyi, hata payı ve beklenen oranla hesaplanır. Fark ya da ilişki sınanıyorsa anlamlılık düzeyi, güç ve etki büyüklüğüyle güç analizi yapılır.

Evren büyüklüğünü bilmiyorsam ne yapmalıyım?

Evren çok büyükse ya da bilinmiyorsa sonlu evren düzeltmesi uygulanmaz. Yüzde 95 güven ve ±5 hata payıyla 385 kişi gerekir. Evren büyüdükçe gereken örneklem 380'in biraz üstünde sabitlendiği için kesin evren sayısı sonucu pek değiştirmez.

Hesaplayıcı Krejcie ve Morgan tablosuyla aynı sonucu verir mi?

Aynı formülü kullanır. Tablo değerleri en yakın tam sayıya yuvarlandığı için bazı satırlarda hesaplayıcı bir fazla verir; örneğin 500 kişilik evren için tablo 217, hesaplayıcı 218 der.

Güç analizinde hangi etki büyüklüğünü girmeliyim?

Bir meta-analizden, benzer bir çalışmadan ya da sizin için anlamlı olan en küçük etkiden aldığınız değeri girin ve dayanağını yöntem bölümünde yazın. Cohen'in küçük, orta ve büyük değerleri gerekçe yerine geçmez.

Nitel araştırmada örneklem böyle hesaplanır mı?

Hayır. Nitel araştırmada katılımcı sayısı bir formülle hesaplanmaz. Malterud ve arkadaşlarına göre yeterlik çalışmanın amacına, örneklemin özgüllüğüne, kuramsal dayanağa, görüşme diyaloğunun niteliğine ve analiz stratejisine bağlıdır ve veri toplama sürerken değerlendirilir.

Kaynaklar

Appelbaum, M., Cooper, H., Kline, R. B., Mayo-Wilson, E., Nezu, A. M., & Rao, S. M. (2018). Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report. American Psychologist, 73(1), 3–25. https://doi.org/10.1037/amp0000191

Cohen, J. (1992). A power primer. Psychological Bulletin, 112(1), 155–159. https://doi.org/10.1037/0033-2909.112.1.155

Ebrahim Valojerdi, A., Tanha, K., & Janani, L. (2017). Important considerations in calculating and reporting of sample size in randomized controlled trials. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran, 31(1), 843–846. https://doi.org/10.14196/mjiri.31.127

Jhangiani, R. S., Chiang, I.-C. A., Cuttler, C., & Leighton, D. C. (2019). Research methods in psychology (4th ed.). Kwantlen Polytechnic University. https://kpu.pressbooks.pub/psychmethods4e/

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Lakens, D. (2022). Sample size justification. Collabra: Psychology, 8(1), Article 33267. https://doi.org/10.1525/collabra.33267

Malterud, K., Siersma, V. D., & Guassora, A. D. (2016). Sample size in qualitative interview studies: Guided by information power. Qualitative Health Research, 26(13), 1753–1760. https://doi.org/10.1177/1049732315617444

What Works Clearinghouse. (2022). What Works Clearinghouse procedures and standards handbook, version 5.0. U.S. Department of Education, Institute of Education Sciences, National Center for Education Evaluation and Regional Assistance. https://ies.ed.gov/ncee/wwc/Handbooks

Bu yazının hazırlanmasında yapay zekâ desteği alınmıştır.

Yayın:

Yazar: Aybars Kutay Dağlı

İnceleyen: Ebru Özpolat