Bu sayfada
Zotero, kaynaklarınızı toplamanıza, düzenlemenize ve metninizde atıf olarak kullanmanıza yarayan ücretsiz bir kaynak yönetim programıdır. Tarayıcı eklentisiyle makale ve kitap künyelerini tek tıkla kaydedersiniz. Word eklentisiyle metin içi atıfları ekler, kaynakçayı APA 7 gibi bir stilde kendiliğinden oluşturursunuz. Metne yeni bir atıf eklediğinizde kaynakça da güncellenir.
Zotero ne işe yarar?
Çelik ve arkadaşlarına göre kaynakça yönetim yazılımları kaynakları kütüphaneye eklemeyi, tarayıcı eklentileriyle çevrim içi kaynakların künyesini otomatik doldurmayı, kelime işlemcide metin içi atıf ve kaynakça oluşturmayı ve farklı projeler için ayrı kütüphaneler kurmayı sağlar. Ivey ve Crum'a göre EndNote, Mendeley, RefWorks ve Zotero bu temel işlevleri ortak olarak sunar. Çok sayıda kaynakla çalışılan tezlerde ve sistematik derlemelerde bu yazılımlar elle kaynakça yazmanın zaman alan ve hataya açık işini azaltır.
Kurulum
- Zotero'yu bilgisayarınıza kurun. Word, LibreOffice ve Google Docs eklentileri Zotero'yla birlikte gelir. Zotero ilk açıldığında bilgisayardaki desteklenen kelime işlemcilere kendiliğinden kurulur ve Word'de bir Zotero sekmesi görünür.
- Tarayıcınıza Zotero Connector'ı kurun. Zotero'nun belgelerine göre programı düzgün kullanmak için Chrome, Firefox, Edge ya da Safari için bu eklenti de gerekir.
- İsterseniz bir Zotero hesabı açın. Hesapla kütüphanenizi başka bilgisayarlarla eşitleyebilir ve zotero.org'da görebilirsiniz.
Word'de Zotero sekmesi görünmüyorsa eklentiyi Zotero ayarlarının Cite > Word Processor Plugins bölümünden yeniden kurabilirsiniz.
Kaynak ekleme
- Makale sayfasından. Bir makalenin yayıncı sayfasında Connector düğmesine tıkladığınızda künye kaydedilir; erişiminiz varsa ya da açık erişimli bir sürüm bulunursa PDF de eklenir. Zotero'nun belgelerine göre yayıncının sitesinden kaydetmek, Google Akademik'ten kaydetmekten genellikle daha iyi künye verir.
- DOI ya da ISBN ile. Araç çubuğundaki Add Item by Identifier düğmesine DOI, ISBN, PubMed ya da arXiv numarasını yapıştırın. Zotero künyeyi DOI'ler için Crossref'ten, ISBN'ler için Library of Congress ve WorldCat gibi kataloglardan bulur.
- PDF dosyasından. PDF'i Zotero'ya sürükleyebilirsiniz; Zotero künyesini bulmaya çalışır. Bulamazsa PDF'e sağ tıklayıp Create Parent Item ile DOI ya da ISBN girebilir, o da olmazsa künyeyi elle yazabilirsiniz.
- Veri tabanından toplu olarak. Çok sayıda kaydı RIS ya da BibTeX dosyası olarak dışa aktarıp Zotero'ya almak daha güvenlidir; Zotero'nun belgelerine göre kaydetme düğmesini çok sık kullanmak bazı veri tabanlarında erişiminizin engellenmesine yol açabilir. Özdemir'e göre Web of Science ve Scopus bu dosya türlerini sunar; Özdemir'in incelediği dönemde TR Dizin'in indirme seçenekleri arasında RIS ve BibTeX yoktu.
Word'de atıf ve kaynakça
- Word'de Zotero sekmesini açın ve Document Preferences düğmesiyle atıf stilini seçin. Aynı pencerede atıf ve kaynakçanın dilini de belirleyebilirsiniz.
- Add/Edit Citation ile atıf ekleyin. Açılan kutuya yazarın soyadını, başlıktan bir parçayı ya da yılı yazın, kaynağı seçip Enter'a basın. Sayfa numarası eklemek için kaynağı seçmeden önce ya da sonra 34 gibi sayfayı yazabilirsiniz.
- Yazarın adını cümlede kendiniz kullanacaksanız, örneğin "Yılmaz'a göre" diye başlıyorsanız, atıf seçeneklerinde Omit Author kutusunu işaretleyin; parantez içinde yalnız yıl kalır.
- Kaynakçanın yer alacağı yere gelip Add/Edit Bibliography düğmesine basın. Yeni atıf ekledikçe kaynakça kendiliğinden güncellenir.
- Bir künyede hata görürseniz Word'de elle düzeltmeyin. Kaydı Zotero'da düzeltip Refresh düğmesine basın. Zotero'nun belgelerine göre kaynakçada elle yapılan değişiklikler bir sonraki yenilemede silinir; atıflarda elle yapılan değişiklikler ise atıfın güncellenmesini engeller.
- Teslimden önce gerekirse Unlink Citations ile Zotero bağlantılarını kaldırın. Bu işlem geri alınamaz; yalnız son kopyada yapın ve bağlantılı bir kopyayı saklayın.
APA 7 ve Türkçe metinler
Zotero birkaç yaygın stille birlikte gelir; aradığınız stil listede yoksa Zotero ayarlarının Cite bölümündeki Get additional styles seçeneğiyle 10.000'den çok stilin bulunduğu Zotero stil deposundan ekleyebilirsiniz. Türkçe bir metin yazıyorsanız Document Preferences penceresinde atıf ve kaynakça dili olarak Türkçeyi seçin. Ardından kaynakçanızı enstitünüzün yazım kılavuzuyla ve Kaynakça Oluşturucu sayfamızdaki Türkçe APA 7 örnekleriyle karşılaştırın.
Sık yapılan hatalar
- Çıktıyı denetlemeden kullanmak. Ivey ve Crum'un 2018 sınamasında EndNote, Mendeley, RefWorks ve Zotero'nun dördü de atıflarda, özellikle web sayfalarında, zaman zaman küçük hatalar yaptı. PDF'lerden künye çıkarmak da dört yazılımda tutarsız ve kimi zaman yanlıştı. Her künyeyi teslimden önce gözden geçirin.
- Atıfı Word'de elle değiştirmek. Bu, Zotero'nun atıfı ve kaynakçayı güncellemesini bozar. Düzeltmeyi Zotero'daki kayıtta yapın.
- Eksik künyeyle çalışmak. Google Akademik'ten ya da yalnız PDF'ten alınan kayıtlar eksik ya da hatalı olabilir. Kaydı yayıncının sayfasından ya da DOI ile yeniden alın.
- Bağlantıları erken kaldırmak. Unlink Citations'tan sonra atıflar güncellenmez. Bunu yalnız son kopyada yapın.
Ücretsiz mi?
Zotero programı ücretsizdir. Zotero hesabıyla kütüphanenizdeki kayıtları, notları ve etiketleri eşitlemek de ücretsiz ve sınırsızdır. PDF gibi ekli dosyaları eşitlemek için 300 MB ücretsiz alan vardır; daha fazlası için 9 Kasım 2026'da yıllık 20 dolara 2 GB, 60 dolara 6 GB ve 120 dolara sınırsız alan sunuluyordu. Dosya eşitlemesi kullanmadan da Zotero'yla çalışabilirsiniz.
Mendeley mi, Zotero mu?
Ivey ve Crum'a göre en iyi seçim çoğu zaman yazılımın işlevlerinden çok maliyete, kurumunuzun sağladığı desteğe, araştırma ihtiyaçlarınıza, önceki deneyiminize ve birlikte çalıştığınız kişilerin erişimine bağlıdır. Örneğin farklı kurumlardan yazarlarla yürütülen bir çalışmada herkesin erişebileceği bir araç seçilir. Başka bir programdan geçiyorsanız kütüphanenizi Zotero'ya aktarabilirsiniz.
Kaynaklar
Çelik, H. K., Çınar, R., & Akıncı, İ. (2025). Akademik yayınlarda atıf yapmanın rolü ve kaynakça yönetim yazılımları. TOTBİD Derleme Dergisi, 24(5), 485–500. https://doi.org/10.5578/totbid.derleme.dergisi.2025.71
Ivey, C., & Crum, J. (2018). Choosing the right citation management tool: EndNote, Mendeley, RefWorks, or Zotero. Journal of the Medical Library Association, 106(3), 399–403. https://doi.org/10.5195/jmla.2018.468
Özdemir, G. (2026). TR Dizin verilerinin bibliyometrik analizi: Web of Science ve Scopus örnekleri üzerinden katkılar ve öneriler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 16(2), 320–332. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1816194
Zotero. (t.y.-a). Adding items to Zotero. Zotero Documentation. Erişim tarihi 9 Kasım 2026, https://www.zotero.org/support/adding_items_to_zotero
Zotero. (t.y.-b). Citation styles. Zotero Documentation. Erişim tarihi 9 Kasım 2026, https://www.zotero.org/support/styles
Zotero. (t.y.-c). Language support. Zotero Documentation. Erişim tarihi 9 Kasım 2026, https://www.zotero.org/support/supported_languages
Zotero. (t.y.-d). Quick start guide. Zotero Documentation. Erişim tarihi 9 Kasım 2026, https://www.zotero.org/support/quick_start_guide
Zotero. (t.y.-e). Syncing. Zotero Documentation. Erişim tarihi 9 Kasım 2026, https://www.zotero.org/support/sync
Zotero. (t.y.-f). Using the Zotero Word plugin. Zotero Documentation. Erişim tarihi 9 Kasım 2026, https://www.zotero.org/support/word_processor_plugin_usage
Zotero. (t.y.-g). Word processor plugins. Zotero Documentation. Erişim tarihi 9 Kasım 2026, https://www.zotero.org/support/word_processor_integration
Zotero. (t.y.-h). Zotero storage. Erişim tarihi 9 Kasım 2026, https://www.zotero.org/storage
Bu yazının hazırlanmasında yapay zekâ desteği alınmıştır.